Coachen naar ‘Intrinsieke Motivatie’: Waar het verlangen begint

Wij houden heel erg van coachen naar ‘intrinsieke motivatie’. Waarom? Omdat je daarmee erkent wat er wezenlijk leeft in je coachee. Die diepe erkenning van je coachee is prachtig werken en een verademing voor je coachee. In deze aanpak ontmoeten we nog altijd verbazing en verrassing. Coachees zeggen soms: ‘Mag ik dit echt willen?’

Wat is intrinsieke motivatie?

Intrinsieke motivatie betekent dat je coachee van binnenuit in beweging komt. Natuurlijk heb je aandacht en erkenning voor de zorgen, angsten en problemen van je coachee. Maar vervolgens zoom je in op intrinsieke motivatie. Intrinsieke motivatie correspondeert met interesse, plezier, levenslust en zingeving! Je onderzoekt samen dat gebied dat bevrijd is van moeten, anticiperen op beloningen of reprimandes. Dat wat inherent klopt, voor je coachee. En dat is een verademing.

De Motivatie Theorie van Deci en Ryan

Richard Ryan en Edward Deci ontwikkelden een theorie over motivatie, de Self-Determination Theory of SDT. Ze ontdekten dat we allemaal, door alle culturen heen, drie psychologische basisbehoeften hebben:

1. Autonomie: we willen het gevoel hebben dat we vrij zijn om zelf keuzes te maken.
2. Competentie: het gevoel dat we ergens goed in zijn en ons verder willen ontwikkelen
3. Verbondenheid: het gevoel dat we ergens bij horen of betekenisvol verbonden zijn

Dit is de theorie.

In de praktijk zie je het aan je coachee wanneer hij of zij:

• Ergens enthousiast over wordt en er zin in heeft, in plaats van ergens op leegloopt
• Helder spreekt over zijn wensen en activiteiten, in plaats van voortdurend twijfelt
• Zichtbaar ontspant in zijn energie, in plaats van zich gespannen voelt
• Staat voor zijn keuzes (‘ja, dit wil ik!’), in plaats van voortdurend bevestiging zoekt.

En zoals ik het ook vaak zie: Iemand verandert. De ander gaat rechterop lopen, slaakt een zucht van verlichting, de stem wordt stevig en er komt energie waar eerst twijfel zat. Iemand begint weer te voelen wat hij echt wil. Dan kom je bij het sleutelwoord: verlangen.

Coachen naar verlangen

Wat je coachee ten diepste wil, zit niet in het probleem, maar in dat wat daaronder ligt: het verlangen. Als je daar je coaching op richt en je coachee ontdekt wat hem motiveert van binnenuit, komt er beweging.

Want veel coaches (in opleiding) neigen er toch naar zich te richten op het probleem: Ze gaan analyseren. Ze willen begrijpen wat er aan de hand is, waarom iemand vastloopt, waarom iemand niet gelukkig is, wat er aan de hand is. Ze stellen vragen vanuit hun eigen ideeën, zoeken oorzaken en maken het probleem steeds scherper. Maar dan blijft je coachee hangen in wat hij al weet, in wat hij al honderd keer heeft doordacht en verteld. Energie loopt weg. Dat is zonde. Coach op verlangen, je coachee wordt levenslustig!

Verlangen is iets anders dan een doel

Maar je coachee maakt het je (als coach) niet altijd makkelijk. Die komt bij je omdat hij iets wil bereiken, iets wil oplossen, ergens vanaf wil. Dat klinkt logisch. Maar als je iets langer luistert, merk je dat zo’n doel niet altijd van binnenuit komt. Soms hoor je er verwachtingen doorheen van ouders, van een leidinggevende of van ‘hoe het hoort’. Geïnternaliseerde normen die eigenlijk niet (meer) passen bij je coachee. Dan is het extrinsieke motivatie.

Extrinsieke motivatie

Extrinsieke motivatie is motivatie die voortkomt uit de buitenwereld. Denk aan keihard werken om een bonus te krijgen of om ontslag te voorkomen. Maar ook, niet naar een feestje gaan omdat je je schaamt voor je verlegenheid, dat is geïnternaliseerde extrinsieke motivatie. Je hoort bijvoorbeeld de strenge stem van je ouders. Er zit zelden energie in extrinsieke motivatie. Het brengt spanning, angst, schuldgevoel en schaamte met zich mee.

Als je coachee vooral bezig is met voldoen aan verwachtingen, angst heeft om het niet goed te doen of druk van buitenaf ervaart, dan zit hij dus al snel in extrinsieke motivatie. Blijf dat dus niet uitpluizen, want daar komt meestal geen beweging.

Verlangen

Een verlangen werkt anders. Een verlangen voel je eerder dan dat je het bedenkt. Het komt terug, ook als je het probeert te negeren, én het geeft energie, zelfs als het spannend is, om het serieus te nemen. Daar zit een belangrijk verschil. Een doel kun je bedenken, een verlangen dient zich aan. En precies daar begint intrinsieke motivatie. Dat geldt voor jou als coach en ook voor je coachee.

Een voorbeeld van coachen naar intrinsieke motivatie

Ik moet denken aan Richard. Hij was gewend om dingen zelf op te lossen. ‘Dat vogel ik zelf wel uit’, zei hij. Maar als ik hem ontmoet staat hij stijf van de stress. Als hoofd van het salesteam haalt hij miljoenen aan opdrachten binnen. Ze willen hem niet kwijt maar Richard werkt zich te pletter. Hij zit al drie weken thuis. ‘Er was een tijd dat ik vreselijk gedreven was’, zegt hij. ‘De deadlines spoorden me juist aan. Ik scoorde. Nu haal ik er geen voldoening meer uit, ik werk op de automatische piloot en ben moe. Het is goed mis.’

Tijdens de coaching ontdekt hij dat hij vooral gecharmeerd was door het succes en de enorme winst die hij weet te maken voor het bedrijf. Maar dit komt niet van binnenuit (extrinsieke motivatie). Het motiveerde een tijd, maar nu breekt het hem op.

Wanneer ik de aandacht verleg naar zijn intrinsieke motivatie, zijn verlangen, staat hij ineens stil. Hij wijst naar een roofvogel op een paal. ‘Kijk, hoe sterk hij daar zit’ zegt hij, ‘ik zou willen vliegen als een vogel.’ De vogel slaat zijn vleugels uit, we kijken hem na tot dat hij uit het zicht verdwenen is.

‘Wat zou je doen?’, vraag ik. ‘Ik zou de hele wereld over vliegen! Ik zou andere culturen en interessante mensen ontmoeten. Alle continenten zien, reizen. Ik zou leven en werken onder de zon.’ Zijn gezicht klaart op.

We onderzoeken zijn verlangen verder, met kleine zingevingsvragen, en dan begint het te rollen. Hij wordt enthousiast, krijgt nieuwe ideeën, bespreekt die met zijn manager, mag al voor zijn werk een verre reis maken, en hij kan meer inhoudelijk bezig zijn. Langzaam voelt Richard zichzelf weer. Zijn verlangen vormt de bodem. Hij gaat anders werken: niet vanuit moeten maar vanuit verlangen. Dat geeft hem rust, minder bewijsdrang, meer zelfvertrouwen, meer plezier.

Coachen naar intrinsieke motivatie in de natuur

Focus je coaching dus op intrinsieke motivatie, op verlangen, interesses, energie en zin. Daar helpt de natuur enorm bij. Als je samen met je coachee in de natuur wandelt ontstaat er al ruimte. Gedachten krijgen lucht. Mensen zakken uit hun hoofd in hun gevoel. Ze herinneren zich wat echt belangrijk is, van binnenuit. De natuur helpt om ruis weg te halen, en wat daaronder zit wordt weer voelbaar. Dat is precies waar het verlangen zit.

In mijn coaching gebruik ik vaak een eenvoudige, maar krachtige stap: ik vraag het verlangen te koppelen aan een beeld of element in de natuur. Een boom, een pad, water, een open veld. Dat beeld inspireert, verdiept en werkt als een anker: iets waar de coachee later op terug kan vallen. Een oefening die helpt als herinnering: dit is wat voor mij klopt. Dat is prachtig werken.

Intrinsieke motivatie stimuleren: Dé vraag die alles opent

Ik stel de Ontdek-je-verlangen-vraag. Die lijkt op de wondervraag, maar ik neem meer tijd. Ik blijf iets langer bij het verhaal van pijn en ga daarna heel precies verkennen wat iemand wil. Ik vertraag, vraag door, met kleine vragen, en nodig mijn coachee uit om het echt voor zich te zien. En dan gebeurt het. Niet altijd meteen, maar als je blijft, wordt iets helder dat eerst nog vaag was. Een beeld, een gevoel, een richting. Dat is het moment waarop intrinsieke motivatie zichtbaar wordt: Wat er van binnenuit geleefd wil worden.

Wat vraagt dit van jou als coach?

Misschien wel iets eenvoudigs, maar niet altijd makkelijk. Het vraagt dat je minder analyseert, je eigen ideeën loslaat en het probleem niet probeert op te lossen, dat je durft te vertragen. En dat je gaat vertrouwen op iets anders, namelijk dat er in elke coachee al richting aanwezig is, dat er iets is wat geleefd wil worden. Jij hoeft dat niet te bedenken, je helpt het zichtbaar maken.

Intrinsieke motivatie is geen techniek en ook geen trucje dat je toepast. Het ontstaat vanzelf zodra iemand weer in contact komt met zijn verlangen. En precies daar ligt jouw werk als coach, in het wakker maken van wat er al is. Hier vind je 9 manieren om intrinsieke motivatie te ontdekken.

Wil je intrinsieke motivatie wakker maken bij je coachee?

In onze NOBCO-geaccrediteerde Post-HBO Wandelcoach Opleiding leer je hoe je begeleidt naar intrinsieke motivatie. Je coachee ontdekt dat wat klopt. Dat is van groot belang. Veel coaches gaan er ongemerkt aan voorbij.

Je leert hoe je mensen helpt hun diepe verlangens te hervinden en hoe je de natuur inzet op een manier die helpend en verfrissend is. Zodat je coachee zijn verlangen gaat leven.

Wil je meer lezen over intrinsieke motivatie en je verlangen leven?

• Intrinsieke motivatie: Hoe ontdek je wat je echt wilt?
• Zingevingsvragen, als het leven zijn kleur verliest
• Levenslessen uit mijn tocht naar Rome
• De nieuwe manier van coachen (Ontsnap aan de traditionele manier)
• Verheug je!

Toolbox en Kennisbank

Meer inspirerende artikelen, video’s en blogs over coachthema’s vind je in onze Toolbox Coachen en Toolbox Wandelcoachen. Deze Toolboxen zijn een onderdeel van onze vrij toegankelijke Kennisbank.

Wil je meer leren over coachen naar intrinsieke motivatie?

Je leert er mee werken in de erkende coach opleiding.
Maar kijk ook eens bij Lichaamsgericht Wandelcoachen of Wandelcoaching met ACT voor meer verdieping.

Hier vind je al onze Wandelcoach Opleidingen en -Trainingen.
Heb je vragen? Mail naar info@wandelcoach.nl. We hebben altijd tijd voor een telefonisch gesprek. Welkom!

Nieuwsbrief 

Blijf op de hoogte van de nieuwste blogs, verrassende artikelen en video’s over wandelcoachen en coachen. Meld je aan voor onze nieuwsbrief. 

©2026 Wandelcoach.nl